Khi mới làm cha mẹ, không ít người đặt kỳ vọng con phải học giỏi, tài năng, có sự nghiệp tốt và trở thành niềm tự hào của gia đình. Thế nhưng càng đồng hành cùng con, nhiều phụ huynh càng nhận ra rằng thành tích chỉ là một phần của hành trình trưởng thành.
Một đứa trẻ có thể chưa đứng đầu lớp, chưa sở hữu năng khiếu đặc biệt nhưng nếu biết nói lời cảm ơn, biết quan tâm đến người khác, sẵn sàng chia sẻ việc nhà và hiểu cảm xúc của cha mẹ, đó đã là một món quà rất đáng quý.
Theo cách nói dân gian, những đứa trẻ như vậy thường được ví là "đến để báo ân". Đây không phải khái niệm có thể dùng để khẳng định số phận của một đứa trẻ, mà có thể hiểu đơn giản hơn là cách gọi những em bé giàu tình cảm, biết yêu thương và có ý thức về sự gắn kết gia đình.
1. Trẻ biết quan tâm đến cảm xúc của người khác
Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy nhất ở những đứa trẻ giàu lòng trắc ẩn là khả năng nhận biết cảm xúc của người xung quanh.
Khi thấy mẹ mệt, con có thể chủ động hỏi: "Mẹ có sao không?". Khi bố đi làm về muộn, trẻ biết chờ đợi hoặc hỏi thăm. Có khi chỉ là một hành động rất nhỏ như lấy cốc nước cho người thân, đắp chăn cho em hoặc ôm mẹ khi thấy mẹ buồn.
Những hành động ấy không mang lại thành tích hay phần thưởng cụ thể nào nhưng lại cho thấy trẻ đang dần hình thành khả năng đồng cảm.
Cha mẹ cũng không nên xem những biểu hiện này là chuyện đương nhiên. Một lời cảm ơn chân thành sẽ giúp trẻ hiểu rằng sự quan tâm của mình có ý nghĩa và khuyến khích con tiếp tục duy trì cách ứng xử tích cực.
Một đứa trẻ biết quan tâm, chia sẻ và yêu thương cha mẹ chính là niềm hạnh phúc giản dị của gia đình.
2. Trẻ biết chia sẻ và không coi mọi thứ là điều hiển nhiên
Một đứa trẻ được yêu thương đúng cách sẽ hiểu rằng những gì mình nhận được không phải tự nhiên mà có.
Trẻ biết nói cảm ơn khi được cha mẹ mua món đồ mình thích, trân trọng bữa cơm gia đình, biết giữ gìn đồ dùng và không liên tục đòi hỏi những thứ vượt quá khả năng của bố mẹ.
Đặc biệt, khi trẻ biết chia sẻ đồ ăn, đồ chơi hoặc nhường nhịn anh chị em, đó là dấu hiệu đáng mừng.
Tất nhiên, trẻ nhỏ vẫn có lúc ích kỷ, tranh giành hoặc mè nheo. Đây là điều bình thường trong quá trình phát triển. Điều quan trọng là cha mẹ kiên nhẫn hướng dẫn để con hiểu rằng yêu thương không chỉ là nhận về mà còn biết cho đi.
3. Trẻ sẵn sàng làm những việc nhỏ trong gia đình
Một đứa trẻ biết yêu thương gia đình không nhất thiết phải làm những điều lớn lao. Đôi khi, sự trưởng thành lại thể hiện qua những việc rất giản dị.
Con tự cất đồ chơi sau khi chơi xong, lấy bát đũa trước bữa ăn, bỏ quần áo bẩn vào đúng chỗ, phụ bố mẹ dọn bàn hoặc chăm sóc em nhỏ... đều là những việc đáng khuyến khích.
Thông qua công việc nhà, trẻ không chỉ học cách tự lập mà còn hiểu rằng mỗi thành viên đều có trách nhiệm với mái ấm chung.
Cha mẹ vì thế không nên bao bọc con quá mức. Làm thay tất cả có thể khiến trẻ quen với việc được phục vụ và khó nhận ra công sức của những người xung quanh.
Hãy bắt đầu bằng những nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi. Khi con hoàn thành, thay vì khen ngợi quá mức, cha mẹ có thể nói đơn giản: "Cảm ơn con đã giúp mẹ, nhờ con mà mẹ đỡ vất vả hơn".
Từ những việc nhỏ mỗi ngày, trẻ dần học cách sẻ chia, trách nhiệm và trân trọng công sức của cha mẹ.
4. Trẻ biết xin lỗi và sửa sai
Không có đứa trẻ nào luôn ngoan ngoãn và không mắc lỗi. Điều đáng quan tâm hơn là cách trẻ phản ứng sau khi làm sai.
Một em bé biết nhận lỗi, nói lời xin lỗi và cố gắng sửa chữa hành động của mình đang từng bước hình thành trách nhiệm với người khác.
Chẳng hạn, nếu lỡ làm em khóc, trẻ biết đến xin lỗi và tìm cách dỗ em. Nếu làm hỏng đồ của bố mẹ, con dám nói sự thật thay vì tìm cách đổ lỗi.
Đây là phẩm chất rất quan trọng khi trẻ lớn lên. Một người biết chịu trách nhiệm về hành động của mình sẽ dễ xây dựng được những mối quan hệ lành mạnh hơn.
Cha mẹ cũng cần làm gương. Khi người lớn mắc lỗi với con, một lời xin lỗi đúng lúc không khiến cha mẹ mất đi uy quyền. Ngược lại, nó cho trẻ thấy rằng ai cũng có thể sai và điều quan trọng là biết sửa sai.
5. Trẻ thích gần gũi và chia sẻ với cha mẹ
Một trong những điều hạnh phúc nhất của cha mẹ không phải là nghe con khoe điểm cao, mà đôi khi chỉ đơn giản là việc con muốn kể cho mình nghe những chuyện xảy ra trong ngày.
Trẻ chủ động kể về một người bạn, một chuyện vui ở lớp, điều khiến mình buồn hay một điều mới vừa khám phá được. Điều đó cho thấy con cảm thấy an toàn khi ở bên cha mẹ.
Khi lớn hơn, trẻ có thể vẫn giữ thói quen chia sẻ nếu trong những năm đầu đời, cha mẹ biết lắng nghe thay vì lập tức phán xét.
Đừng vội gạt đi những câu chuyện tưởng như rất nhỏ của trẻ. Với người lớn, chuyện bạn bè hay một món đồ chơi có thể không đáng kể, nhưng với trẻ, đó có thể là cả một vấn đề lớn.
Một gia đình mà cha mẹ và con cái có thể trò chuyện cởi mở chính là nền tảng để trẻ hình thành sự gắn bó và tin tưởng lâu dài.
Muốn con biết ơn, cha mẹ trước hết cần làm gương
Lòng biết ơn không phải phẩm chất tự nhiên xuất hiện chỉ vì cha mẹ thường xuyên nhắc con phải "ngoan" hay "biết điều". Trẻ học cách đối xử với người khác phần lớn thông qua những gì chúng nhìn thấy mỗi ngày.
Nếu cha mẹ thường xuyên nói lời cảm ơn, xin lỗi, tôn trọng người lớn tuổi, giúp đỡ người khác và biết trân trọng những điều nhỏ bé, trẻ sẽ dần tiếp thu cách ứng xử ấy.
Bên cạnh đó, cha mẹ có thể tạo cơ hội để con được đóng góp cho gia đình. Hãy giao cho trẻ những nhiệm vụ vừa sức, khuyến khích con tự chăm sóc bản thân và tham gia công việc chung.
Quan trọng nhất, đừng biến sự biết ơn thành một món nợ mà con phải trả cho cha mẹ.
Cha mẹ nuôi con không phải để sau này con "báo đáp" bằng tiền bạc hay vật chất. Điều đáng mong đợi hơn là khi trưởng thành, con trở thành một người tử tế, có trách nhiệm và biết yêu thương những người bên cạnh.
Suy cho cùng, một đứa trẻ hạnh phúc không nhất thiết phải là đứa trẻ luôn đứng đầu. Nếu con lớn lên khỏe mạnh, biết yêu thương, biết chịu trách nhiệm và vẫn muốn trở về chia sẻ những vui buồn với gia đình, đó đã là một phước lành rất lớn đối với cha mẹ.
