5 dấu hiệu xuất hiện về đêm có thể liên quan đến sức khỏe thận, nhiều người dễ bỏ qua
Người trưởng thành thức giấc vào ban đêm với các biểu hiện như đi tiểu nhiều lần, chuột rút, ngứa da và khó chịu ở chân, minh họa những dấu hiệu có thể liên quan đến sức khỏe thận.
Thận hoạt động âm thầm nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc lọc chất thải, cân bằng nước và điện giải trong cơ thể. Vì vậy, khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể xuất hiện một số thay đổi mà nhiều người dễ nhầm với những vấn đề sức khỏe thông thường.
Đáng chú ý, một số biểu hiện có thể trở nên rõ rệt hơn vào buổi tối hoặc ban đêm, khi cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng một triệu chứng đơn lẻ không có nghĩa là thận đang suy yếu. Những dấu hiệu dưới đây có thể liên quan đến nhiều tình trạng khác nhau. Điều quan trọng là nhận biết khi chúng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm với những bất thường khác.
1. Thường xuyên thức giấc giữa đêm để đi tiểu
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy là số lần đi tiểu vào ban đêm tăng lên so với trước đây.
Ở người khỏe mạnh, việc thỉnh thoảng thức dậy đi tiểu có thể hoàn toàn bình thường, đặc biệt nếu uống nhiều nước, trà hoặc các loại đồ uống có tác dụng lợi tiểu vào buổi tối.
Tuy nhiên, nếu trước đây hiếm khi thức giấc nhưng gần đây thường xuyên phải dậy đi tiểu nhiều lần mỗi đêm, tình trạng này đáng để chú ý.
Khi chức năng thận bị ảnh hưởng, khả năng cô đặc nước tiểu có thể thay đổi, khiến cơ thể tạo ra lượng nước tiểu nhiều hơn vào ban đêm.
Dù vậy, tiểu đêm không chỉ liên quan đến thận. Tình trạng này còn có thể gặp ở người mắc đái tháo đường, bệnh tim, phì đại tuyến tiền liệt, nhiễm trùng đường tiết niệu, rối loạn giấc ngủ hoặc đang sử dụng một số thuốc lợi tiểu.
Vì vậy, điều đáng quan tâm không phải chỉ là số lần đi tiểu mà còn là sự thay đổi so với thói quen bình thường của chính mình.
2. Chân bứt rứt, khó chịu khi nằm ngủ
Một số người có cảm giác bồn chồn, khó chịu hoặc buộc phải cử động chân khi nằm nghỉ vào buổi tối.
Đây có thể là biểu hiện của hội chứng chân không yên. Người mắc thường cảm thấy chân như bị kéo căng, châm chích, ngứa ran hoặc khó chịu và chỉ cảm thấy dễ chịu hơn khi cử động.
Các triệu chứng thường rõ hơn vào buổi tối hoặc ban đêm và có thể khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ.
Hội chứng chân không yên có nhiều nguyên nhân. Trong đó, bệnh thận mạn là một trong những tình trạng có thể liên quan, bên cạnh thiếu sắt và một số vấn đề sức khỏe khác.
Do đó, nếu tình trạng bứt rứt ở chân xuất hiện thường xuyên, đặc biệt ở người đã có yếu tố nguy cơ bệnh thận, nên trao đổi với bác sĩ thay vì chỉ tự cho rằng đó là do mệt mỏi.
3. Chuột rút chân dữ dội vào ban đêm
Chuột rút là tình trạng khá phổ biến và có thể xảy ra ở bất kỳ ai.
Tuy nhiên, nếu những cơn co cơ xảy ra thường xuyên, đột ngột, đau dữ dội và khiến bạn phải tỉnh giấc giữa đêm, đây là biểu hiện không nên hoàn toàn bỏ qua.
Thận có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng nước và các chất điện giải trong cơ thể, bao gồm kali, canxi và phospho.
Khi chức năng thận suy giảm, sự thay đổi về cân bằng khoáng chất và điện giải có thể góp phần gây ra một số vấn đề về cơ bắp, trong đó có chuột rút.
Nhưng cũng giống như nhiều triệu chứng khác, chuột rút không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận.
Mất nước, vận động quá sức, đứng lâu, một số loại thuốc hoặc những thay đổi về điện giải cũng có thể gây chuột rút.
Nếu các cơn chuột rút xuất hiện liên tục mà không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi đi kèm phù chân, thay đổi lượng nước tiểu hoặc mệt mỏi kéo dài, nên đi kiểm tra sức khỏe.
4. Ngứa dai dẳng, đặc biệt về đêm
Ngứa da là một biểu hiện tưởng như rất bình thường. Thời tiết hanh khô, dị ứng, côn trùng cắn hoặc các bệnh ngoài da đều có thể gây ngứa.
Tuy nhiên, ngứa kéo dài mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng, nhất là tình trạng ngứa trở nên khó chịu hơn vào ban đêm, cũng có thể gặp ở người mắc bệnh thận mạn tiến triển.
Khi chức năng lọc của thận suy giảm đáng kể, những thay đổi trong quá trình cân bằng khoáng chất và sự tích tụ các chất chuyển hóa trong cơ thể có thể liên quan đến tình trạng ngứa.
Điều đáng lưu ý là ngứa do bệnh thận thường không nhất thiết chỉ xuất hiện ở một vùng da cụ thể. Một số người có thể cảm thấy ngứa ở nhiều vị trí trên cơ thể và tình trạng này ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Tuy nhiên, không nên thấy ngứa là nghĩ ngay đến suy thận.
Nếu da khô hoặc có bệnh lý da liễu, việc điều trị đúng nguyên nhân có thể giúp cải thiện triệu chứng. Chỉ khi ngứa kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác mới cần nghĩ đến việc kiểm tra thêm.
5. Buồn nôn hoặc chán ăn về đêm, sáng sớm
Khi bệnh thận tiến triển nặng, khả năng loại bỏ các chất thải ra khỏi máu bị suy giảm.
Sự tích tụ các chất thải trong cơ thể có thể gây ra nhiều biểu hiện như buồn nôn, nôn, chán ăn hoặc cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa.
Một số người có thể nhận thấy tình trạng này rõ hơn vào buổi sáng sau khi thức dậy hoặc vào những thời điểm nhất định trong ngày.
Tuy nhiên, đây cũng là nhóm triệu chứng có vô số nguyên nhân khác như bệnh dạ dày, trào ngược, nhiễm trùng, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn tiêu hóa hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Vì vậy, không thể dựa vào cảm giác buồn nôn để kết luận chức năng thận đang suy giảm.
Điều đáng quan tâm hơn là buồn nôn kéo dài không rõ nguyên nhân và xuất hiện cùng những biểu hiện khác của sức khỏe thận.
Khi nào nên đi kiểm tra chức năng thận?
Điều quan trọng cần nhớ là bệnh thận mạn có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây ra triệu chứng rõ ràng.
Vì vậy, chỉ chờ đến khi xuất hiện nhiều dấu hiệu mới đi kiểm tra đôi khi có thể khiến việc phát hiện bệnh bị chậm trễ.
Đặc biệt, những người có nguy cơ cao như người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc người lớn tuổi nên chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Một số xét nghiệm thường được sử dụng để đánh giá sức khỏe thận gồm:
Xét nghiệm eGFR
eGFR là chỉ số được tính dựa trên xét nghiệm creatinine trong máu cùng với một số thông tin khác.
Chỉ số này giúp ước tính khả năng lọc của thận. Khi eGFR giảm, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm để xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến chức năng thận.
Xét nghiệm uACR
uACR là tỷ lệ albumin/creatinine trong nước tiểu.
Albumin xuất hiện bất thường trong nước tiểu có thể là dấu hiệu cho thấy thận đang bị tổn thương. Vì vậy, xét nghiệm này thường được sử dụng cùng với đánh giá chức năng lọc của thận.
Hai xét nghiệm này có thể cung cấp nhiều thông tin hữu ích hơn việc chỉ dựa vào các triệu chứng bên ngoài.
Đừng vội kết luận “thận yếu” chỉ từ một triệu chứng
Thức giấc đi tiểu, chuột rút, ngứa da, chân bứt rứt hay buồn nôn đều là những biểu hiện khá phổ biến.
Điểm quan trọng nằm ở tần suất, mức độ, thời gian kéo dài và sự xuất hiện đồng thời của nhiều triệu chứng.
Chẳng hạn, một người thỉnh thoảng thức dậy đi tiểu sau khi uống nhiều nước trước khi ngủ không giống với người đột nhiên phải thức giấc nhiều lần mỗi đêm trong thời gian dài.
Tương tự, một lần chuột rút sau khi vận động nhiều cũng khác với những cơn chuột rút dữ dội tái diễn thường xuyên mà không rõ nguyên nhân.
Vì vậy, thay vì tự kết luận rằng mình đang “suy thận”, hãy xem những thay đổi bất thường của cơ thể như một tín hiệu để quan tâm hơn đến sức khỏe.
Nếu các biểu hiện kéo dài hoặc xuất hiện cùng nhiều dấu hiệu bất thường khác, cách đáng tin cậy nhất vẫn là thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.
Sức khỏe của thận không thể được đánh giá chính xác chỉ bằng một vài triệu chứng bên ngoài. Phát hiện sớm thông qua kiểm tra phù hợp vẫn là cách chủ động và an toàn hơn để bảo vệ chức năng thận về lâu dài.
