1. Luôn tìm cách giải quyết vấn đề
Khi con kể về một khó khăn, phản ứng đầu tiên của cha mẹ thường là đưa ra lời khuyên hoặc tìm cách giải quyết ngay.
Nhưng đôi khi điều con cần không phải là một giải pháp.
Con chỉ muốn có người lắng nghe.
Thay vì lập tức nói phải làm gì, cha mẹ có thể hỏi:
“Con muốn bố/mẹ giúp hay chỉ muốn bố/mẹ lắng nghe?”
Một câu hỏi đơn giản có thể khiến cuộc trò chuyện thay đổi hoàn toàn.
2. Nói chuyện với con theo kiểu bề trên
“Ngày xưa bố mẹ có như con đâu.”
“Thế hệ các con bây giờ…”
“Có mỗi chuyện đó mà cũng không chịu được.”
Những câu nói tưởng như để dạy con đôi khi lại khiến trẻ cảm thấy cha mẹ không thực sự muốn hiểu mình.
Mỗi thế hệ lớn lên trong một hoàn cảnh khác nhau. Thay vì so sánh, cha mẹ có thể hỏi:
“Nếu là con, con đang nghĩ gì về chuyện này?”
Khi cảm thấy được tôn trọng, trẻ sẽ dễ mở lòng hơn.
3. Đổ lỗi cho mạng xã hội
Khi con dành nhiều thời gian trên điện thoại, cha mẹ rất dễ cho rằng mạng xã hội chính là nguyên nhân của mọi vấn đề.
Nhưng nếu cuộc trò chuyện nào cũng bắt đầu bằng:
“Lại điện thoại nữa!”
“Suốt ngày mạng xã hội!”
thì trẻ có thể ngừng chia sẻ ngay từ đầu.
Thay vì chỉ phê phán, cha mẹ có thể thử hỏi:
“Dạo này con hay xem gì trên đó?”
“Có chuyện gì thú vị không, kể bố/mẹ nghe với.”
Sự tò mò chân thành đôi khi hiệu quả hơn một lời trách móc.
4. Chia sẻ chuyện riêng tư của con
Một trong những lý do khiến trẻ ngừng tâm sự là chúng không chắc điều mình nói sẽ được giữ kín.
Nếu con kể một chuyện riêng tư rồi hôm sau phát hiện bố mẹ đã kể lại với họ hàng, hàng xóm hoặc đăng lên mạng xã hội, lòng tin có thể bị tổn thương rất nhanh.
Trước khi chia sẻ câu chuyện của con với người khác, cha mẹ nên tự hỏi:
“Nếu mình ở tuổi của con, mình có muốn chuyện này được kể cho người khác không?”
Tôn trọng sự riêng tư không có nghĩa là bỏ mặc con.
Đó là cách xây dựng lòng tin.
5. Nhắc nhở con quá nhiều
“Làm bài chưa?”
“Học chưa?”
“Dọn phòng đi.”
“Đừng chơi điện thoại nữa.”
“Mai còn phải đi học đấy.”
Khi những câu nói giữa cha mẹ và con cái phần lớn chỉ xoay quanh việc nhắc nhở, trẻ rất dễ cảm thấy mỗi lần gặp bố mẹ là lại có thêm một nhiệm vụ phải hoàn thành.
Đôi khi hãy thử bắt đầu bằng một câu hoàn toàn không mang tính yêu cầu:
“Hôm nay ở trường có chuyện gì vui không?”
Hoặc đơn giản:
“Hôm nay con thế nào?”
Kết nối trước, nhắc nhở sau.
6. Phủ nhận cảm xúc của con
“Có gì đâu mà buồn.”
“Con nghĩ nhiều quá.”
“Chuyện nhỏ thế mà cũng lo.”
“Đừng làm quá lên.”
Với người lớn, một chuyện có thể rất nhỏ.
Nhưng với một đứa trẻ, đó có thể là chuyện khiến chúng mất ngủ cả đêm.
Thay vì phủ nhận cảm xúc, cha mẹ có thể nói:
“Bố/mẹ rất tiếc vì con đang cảm thấy như vậy.”
“Con kể thêm cho bố/mẹ nghe được không?”
Không cần phải đồng ý với mọi suy nghĩ của con mới có thể thừa nhận cảm xúc của con.
7. Trừng phạt sự trung thực
Đây có lẽ là điều nguy hiểm nhất.
Nếu mỗi lần nói thật đều nhận lại sự tức giận, la mắng hoặc trừng phạt, trẻ sẽ dần học được một điều:
“Lần sau tốt nhất mình đừng nói.”
Và khi đó, trẻ có thể tìm đến bạn bè, người thân khác hoặc thậm chí những công cụ trực tuyến để tâm sự.
Điều cha mẹ cần xây dựng không phải là một ngôi nhà nơi con không bao giờ mắc lỗi.
Mà là một nơi con có thể nói:
“Con đã làm sai.”
mà vẫn tin rằng:
“Bố mẹ sẽ cùng con giải quyết.”
Điều đó không có nghĩa là bỏ qua hành vi sai. Cha mẹ vẫn cần đặt giới hạn và hướng dẫn con chịu trách nhiệm, nhưng nên tách con người của đứa trẻ khỏi hành vi mà trẻ đã làm.
